Bydd canolfan Gymraeg Tŷ’r Cymru yng Nghaerdydd yn cael ei roi ar ocsiwn yr wythnos nesaf.

Yn ddiweddar, mae ffrae wedi codi ynghylch dyfodol y ganolfan yn sgil penderfyniad pwyllgor y ganolfan i wrthod cynlluniau i’w adfer, a phenderfynu ei werthu.

Mae Tŷ’r Cymry, a oedd yn rhodd gan Lewis Williams, ffermwr o Fro Morgannwg, wedi gweithredu fel canolfan i weithgareddau a sefydliadau Cymraeg yng Nghaerdydd ers 1936, gan hyrwyddo’r iaith a statws cyfansoddiadol i Gymru.

Dros y blynyddoedd, mae Tŷ’r Cymry wedi bod yn gartref i nifer o sefydliadau, gan gynnwys Undeb Cenedlaethol Athrawon Cymru, Yr Urdd, Ymgyrch Senedd i Gymru, Plaid Cymru, Mudiad Ysgolion Meithrin, Menter Caerdydd, Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, a Chymdeithas Tŷ’r Cymry.

Erbyn heddiw, mae’r plac sy’n nodi fod y tŷ yn rhodd i Gymry Caerdydd wedi cael ei dynnu oddi ar y wal, a bydd yr adeilad yn cael ei roi ar werth drwy ocsiwn cyhoeddus ar-lein ddechrau wythnos nesaf drwy’r arwerthwyr Seel and Co.

Diwedd Cyfnod? Mae plac Tŷ’r Cymry wedi’i gymryd oddi yno

Penderfyniad

Ar ôl clywed bod Pwyllgor Tŷ’r Cymru eisiau cael gwared ar y baich o reoli’r adeilad, buodd grŵp o bobol a sefydliadau lleol yn cyfarfod i ystyried opsiynau ar gyfer y dyfodol.

Yn dilyn cyfarfod cyhoeddus llwyddiannus, cafodd cynlluniau manwl eu cyhoeddi yn esbonio sut byddai modd ailddatblygu’r adeilad, ond gwrthododd yr ymddiriedolwyr y cynnig.

Un sy’n anhapus am y penderfyniad yw Steve Blundell, cadeirydd Ranbarth Morgannwg-Gwent Cymdeithas yr Iaith.

“Y sefyllfa yw bod llawer o bobol wedi dod ynghyd, pobol sydd â lot o brofiad yn datblygu adeiladau fel hyn, er mwyn helpu i weithio allan beth yw’r opsiynau,” eglura.

Cynigiodd y grŵp nifer o opsiynau ar gyfer dyfodol yr adeilad, ac mae “hynny yn profi bod potensial i’r tŷ barhau i wasanaethu’r gymuned leol yn unol â’r dymuniadau yn y rhodd gwreiddiol,” meddai.

“Methu credu’r peth”

“Y darn cyntaf o waith oedd wedi’i nodi yn y cynllun oedd gwneud mwy o ymchwil er mwyn gweld beth yw’r ffordd ymlaen.

“Maen nhw wedi gwrthod hynny heb unrhyw drafodaeth na chyfiawnhad, a gwrthod caniatáu i’r gwaith yna ddigwydd.”

“Mae gwerthiant yn un opsiwn, nid ydym ni’n dweud na ddylid byth werthu’r lle o dan unrhyw amod,” eglura Steve Blundell wrth golwg360.

“Na’i gyd rydym ni’n ei ddweud yw, beth am greu darn o waith ymchwil i weld beth yw’r opsiwn gorau ar gyfer dyfodol y tŷ, gan ystyried yr hanes a’r dreftadaeth sydd ynghlwm â’r adeilad, a’r ffaith bod hynny’n gallu bod yn sail grantiau.

“Dydw i dal methu credu’r peth.”

“Dw i just mor siomedig, mae’r gymuned yn colli allan ar adnodd prin, gwerthfawr, a hanesyddol ar adeg pan nad oes digonedd o gyfleusterau Cymraeg eu hiaith yn y ddinas.

“Gallai hwn fod wedi bod yn rhywbeth fyddai’n eiddo i’r gymuned, allai gael ei adfer gan arian grant, ac yn adnodd ar gyfer y genhedlaeth nesaf.”

Cymru

Ffrae ynghylch dyfodol canolfan Gymraeg Tŷ’r Cymry

Cymdeithas yr Iaith “methu’n lan â deall” penderfyniad i werthu’r adeilad ar Gordon Road yng Nghaerdydd