Mae arbenigwyr yn rhybuddio fod agenda ‘codi’r gwastad’ Boris Johnson wedi’i heffeithio gan ‘ffafriaeth etholaethol’.

Yn ôl y Gymdeithas Ddiwygio Etholiadol, mae’r cynllun i sicrhau cyfran deg o gyfoeth a llewyrch i bob rhan o Brydain yn cael ei danseilio gan fod y pwyslais ar seddi ymylol ac ardaloedd Ceidwadol – gan anwybyddu rhannau helaeth o’r wlad.

Mae Llywodraeth Geidwadol San Steffan wedi ymrwymo i wella sefyllfa economaidd ardaloedd tlotaf Prydain – “levelling up” yw’r arwyddair.

Ac mae hi’n gobeithio y bydd ei ‘Chronfa Codi’r Gwastad’ (the Levelling Up Fund) a’i ‘Chronfa Adfywio Cymunedol’ (Community Renewal Fund) yn cyfrannu at hynny.

Gyda’r cyllid yma mae siroedd Cymru wedi eu trefnu mewn i grwpiau o ran blaenoriaeth, ac o dan y ‘Gronfa Codi’r Gwastad’ mae Gwynedd yn y grŵp lleiaf anghenus (grŵp blaenoriaeth tri).

Sir Fynwy (a gynrychiolir gan Dori yn y Senedd a San Steffan) yw’r unig sir arall yng Nghymru sydd yn yr un grŵp

Er hynny, mae Arweinydd Cyngor Gwynedd wedi dweud wrth gylchgrawn Golwg ei fod e’n credu mai diffyg dealltwriaeth o ofynion ardaloedd fel Gwynedd sy’n gyfrifol am hyn, nid ffafriaeth wleidyddol.

Daw sylwadau’r Gymdeithas Ddiwygio Etholiadol wedi i Boris Johnson ddweud ddoe fod gan y Deyrnas Unedig economi fwy anghytbwys nag unrhyw wlad “fawr” arall.

Wrth wneud araith am agenda Cronfa Codi’r Gwastad yn Coventry, fe wnaeth y Prif Weinidog gyfaddef fod “daearyddiaeth yn dynged i ormod o bobol o lawer”.

Ychwanegodd fod cynnyrch domestig gros Cymru’n is na Dwyrain yr Almaen, cyn iddi ailymuno â gweddill y wlad yn 1990.

“Mae’r Almaen wedi llwyddo i godi’r gwastad, ond dydyn ni heb,” meddai Boris Johnson.

“Gwywo ar y gangen”

“Bydd cronfa Codi’r Gwastad y llywodraeth yn edrych fwy fel Cronfa Slush os yw seddi saff ac ardaloedd sydd ddim yn Geidwadol yn parhau i gael eu hanwybyddu,” meddai Dr Jess Garland, Cyfarwyddwr Polisi ac Ymchwil y Gymdeithas Ddiwygio Etholiadol.

“Yn anffodus mae hyn wedi’i adeiladu’n rhan o resymeg gwyrdoedig San Steffan am system bleidleisio lle mae un blaid-yn-cymryd-popeth – gydag ardaloedd anferth o’r wlad yn cael eu gweld yn ‘anenilladwy’ ac yn cael eu gadael i wywo ar y gangen.

“Pam ddylai pleidleiswyr yn ardaloedd yr wrthblaid gael eu hamddifadu rhag buddsoddi? Nes ein bod ni’n gweld newid yn rheolau’r gêm – gyda system etholiadol gyfrannol, deg – byddwn ni’n parhau i weld y math yma o wleidyddiaeth lle mae gwleidyddion yn gwario arian ar eu hetholwyr er mwyn ennill cefnogaeth.”

“Amlwg nad oes yna ddealltwriaeth o ofynion ardal fel Gwynedd”

“Dw i’n meddwl mai’r feirniadaeth fwyaf amdana fo ydy bod o’n sicr ddim yn adlewyrchu’r lefel o dlodi sydd yna yng Ngwynedd”