Llun Golwg360
Efallai fod yna ddadl y naill ffordd a’r llall tros annibyniaeth i Gatalwnia. Ond mae un peth yn hollol sicr: mae un rhan o gyfansoddiad Sbaen yn nonsens llwyr.

Y rhan hwnnw sy’n caniatáu i’r llywodraeth ym Madrid ddweud bod refferendwm annibyniaeth yn anghyfreithlon. Y rhan sy’n dweud bod rhaid i Sbaen aros yn un, byth bythoedd, amen.

Mae’r fath gymal yn amlwg yn wirion. Allwch chi ddim rhewi trefn wleidyddol a’i chadw am byth. Mae fel petai Kim Jong-un yn dweud mai unbennaeth fydd Gogledd Corea o hyn ymlaen ac felly y bydd unrhyw ymgyrch i gael democratiaeth yn erbyn y cyfansoddiad.

Ond unbennaeth ydi Gogledd Corea, meddech chi … wel, gwaddol yr unben Franco a’i gefnogwyr ydi elfennau o’r cyfansoddiad yn Sbaen; rhan o’r fargen i sicrhau trosglwyddo tawel at ddemocratiaeth a brenhiniaeth, ar ôl blynyddoedd o Ffasgaeth.

Neu beth petai Donald Trump yn dweud nad oes hawl ymgyrchu i gael gwared ar yr hawl i gario gynnau, am fod yr hawl hwnnw’n rhan o gyfansoddiad yr Unol Daleithiau?

Oedd, roedd yna refferendwm yn Sbaen i setlo ar y cyfansoddiad yn 1978 ond, ar y pryd, y peth pwysica’ oedd cael gwared ar yr hen ormes – derbyn yn bwysicach na dadlau. Mae pethau wedi newid … all cenedlaethau ddoe ddim clymu dwylo heddiw…

Mae’n bryd i gorff rhyngwladol osod meini prawf ar gyfer pleidleisiau democrataidd fel y refferendwm annibyniaeth.

All gwladwriaeth ddim bod yn erlynydd, rheithgor a barnwr mewn dadl sy’n ymwneud â hi.