Fore Sadwrn diwetha’ (Hydref 5), roedd yna lafn o haul yn taro pentre’r Borth ar lannau Bae Ceredigion.

Roedd gweddill y wlad yn dywyll; cymylau uwchben Aberdyfi ar ochr draw yr afon a thywyllwch yn crynhoi uwch Aberystwyth, ychydig filltiroedd i’r de.

Ond roedd y rhimyn tai yn Borth sy’n ymestyn am filltir dda ar hyd ymyl y môr yn disgleirio yn yr haul. Y bore hwnnw, roedd yr haul yn greulon.

Fore Sadwrn y daethpwyd o hyd i gorff y ffotograffydd Keith Morris ar lan y môr yr oedd o wedi tynnu ei lun mor gyson. Yn aml iawn, môr brochus, stormus oedd hwnnw a’r tonnau’n rhyferthwy dros y prom yn Aberystwyth.

Mae’n anodd meddwl am Keith Morris yn llonydd.

Ac mae’r co’ yn mynd yn ôl i’r cyfnod yn union cyn sefydlu cylchgrawn Golwg ac yntau’n un o griw o bobol ifanc greadigol yn hen ganolfan y Sgubor yn Aberystwyth.

Fo dynnodd y llun ar gyfer y clawr cynta’ – y rhifyn o’r cylchgrawn a gafodd ei rannu yn rhad ac am ddim yn Eisteddfod Genedlaethol Casnewydd 1988. Ac roedd y llun yn nodweddiadol, yn llawn cyffro creadigol.

Roedd gwylio Keith yn tynnu lluniau fel gwylio perfformiad theatrig … neu hyd yn oed arddangosfa gymnasteg. Gorwedd ar y llawr, neidio i ben bwrdd, cyrcydu mewn ffordd oedd yn ymddangos yn boenus, os nad yn amhosib … a’r gliced yn mynd trwy’r amser.

Mae’n anodd meddwl am Keith Morris yn dawel.

Os oedd Keith yno, roeddech chi’n gwybod hynny. Boed yn dynnu coes a chwerthin, neu’n drafodaeth frwd am ryw bwnc neu’i gilydd a’r llygaid yn tanio neu’n wên.

Roedd ganddo fo wybodaeth a diwylliant ymhell y tu hwnt i ffotograffiaeth. Ambell dro, ynghanol cyfweliad, ac yntau’n tynnu’r lluniau, mi fyddai cwestiwn yn dod o’r tu cefn i’r camera. Roedd o’n frwd ac yn llawn diddordeb.

Mi fydd Aberystwyth yn gweld ei golli yn fwy nag unman arall. Fel y mae pob newyddiaduraeth dda yn gwneud, roedd yn cofnodi hynt a helynt cymdeithas ar ei chyfer hi ei hun, yn rhoi drych iddi weld ei hunan.

Cynnyrch ei holl fywiogrwydd, ei hwyl a’i fenter oedd lluniau sy’n rhewi eiliadau, yn eu dal nhw am byth.

Mae’n anodd meddwl mai dim ond mewn lluniau felly y gwelwn ni Keith Morris mwy.